กลัวเชื้อโรคนี่…มันเริ่มจากอะไรนะ

พี่หมอโอ๊ต-นายแพทย์พงศกร จินดาวัฒนะ ชวนแฟนๆ อ่านเอามาอัปเดทสุขภาพ ผ่านเรื่องใกล้ตัวและไกลตัว รวมถึงประเด็นต่างๆ ที่เกี่ยวข้องและกำลังเกิดขึ้นในสังคม ในคอลัมน์ Healthy Happy Hour by Dr. OAT เพราะสุขภาพกายและสุขภาพใจที่ดี ทำให้เรามีคุณภาพชีวิตที่ดี

มีใครเคยเป็นแบบนี้ไหม?

ล้างมือเสร็จแล้ว เดินไปนั่ง แล้วจู่ ๆ ก็คิดขึ้นมาว่า ‘เมื่อกี้เราจับอะไรไปนะ’ แล้วก็ลุกขึ้นไปล้างใหม่ทั้งที่ก็จะเพิ่งล้างไป ซึ่งความกลัวเชื้อโรคจริงแล้วไม่ใช่เรื่องแปลกอะไรเลย เพราะใครๆ ก็อยากสะอาด อยากปลอดภัยแต่สำหรับบางคน ความกลัวมันดันไม่ยอมจบตรงนั้น

แพทย์เรียกภาวะนี้ว่าโรคกลัวเชื้อโรค หรือ Mysophobia  และถึงแม้ว่าชื่ออาจฟังดูจริงจัง แต่ในชีวิตจริง มันเริ่มจากอะไรที่เล็กๆ มาก เริ่มจากคำว่า ‘เผื่อไว้’ กลายเป็น ‘ต้องทำ’ แล้วจาก ‘ต้องทำ’ กลายเป็น ‘ไม่ทำไม่ได้’ คือถ้าไม่ล้างมือ ถ้าไม่เช็ด ถ้าไม่ฆ่าเชื้อ ใจมันจะไม่สงบ เหมือนกับมีเสียงในหัวคอยถามซ้ำๆ ว่า ‘แน่ใจแล้วเหรอว่าสะอาด’ เสียงในหัวแบบนี้แหละทำให้บางคนต้องล้างมือบ่อยจนมือแห้ง แตก บางคนต้องพกแอลกอฮอล์ตลอดเวลา หรือบางคนเริ่มเลี่ยงการจับของสาธารณะ เช่น ลูกบิดประตู เงิน ปุ่มลิฟต์ เรียกว่าอะไรที่คนจับเยอะๆ เหล่านี้กลายเป็นของน่ากลัวไปหมด แล้วที่หนักคือคนที่เป็นส่วนใหญ่ รู้ตัวนะ ว่ากำลังคิดเกิน แต่แค่ หยุดไม่ได้

แพทย์บอกว่า ภาวะกลัวเชื้อโรคนี้มักเกี่ยวกับ OCD คือจะมีทั้งความคิดซ้ำๆ และการกระทำซ้ำๆ ตามมา เช่น คิดว่ามีเชื้อโรคและต้องล้าง พอล้างแล้วก็โล่งนิดหนึ่งแต่เดี๋ยวก็คิดใหม่อีก แล้วทุกอย่างก็วนลูปเหมือนเดิม เหมือนกับว่าสมองตั้งโหมดระวังภัยขั้นสุดไว้ตลอดเวลาทั้งที่บางสถานการณ์มันไม่ได้อันตรายขนาดนั้น และปัญหาคือพอลูปนี้มันยาวขึ้นชีวิตก็เริ่มแคบลงเรื่อยๆ กลายเป็นไม่อยากออกจากบ้าน ไม่อยากเจอคน ไม่อยากจับอะไรเลย และสุดท้ายก็เหนื่อยกับตัวเอง ตรงนี้คุณหมอบอกว่านี่ไม่ใช่เรื่องนิสัย ไม่ใช่คนคิดมากเกินไป แต่มันคือภาวะทางใจที่ดูแลได้ มียา มีการบำบัด และมีวิธีค่อยๆ ลดเสียงเตือนในหัวเราได้จริงๆ ที่สำคัญคือไม่จำเป็นต้องทนอยู่คนเดียว และไม่ผิดเลย ถ้าวันหนึ่งจะบอกว่า ‘เราขอความช่วยเหลือหน่อยนะ’ เพราะการกลัวเชื้อโรคไม่ควรทำให้การใช้ชีวิตกลายเป็นเรื่องเครียดไปตลอด

คุณว่าจริงไหม?

**ถอดความและสรุปจากรายการ อาการน่าเป็นห่วง #HealthyHappyHourbyDrOAT #Anhour