Groundhog ไม่ได้บอกรักในเดือนกุมภาพันธ์

“อเมริกันคัน” เรื่องราวเกี่ยวกับอเมริกาในบางแง่มุมในอเมริกาที่หลายคนไม่เคยรู้หรือเคยรับรู้มาบ้าง แต่อาจมองไม่เห็นภาพรวมชัดเจน เจริญขวัญ แพรกทอง บลาฮาสสกี้ เจ้าของคอลัมน์ที่เขียนลงในต่วยตูนมาถึง 10 ปี นำมาเขียนเล่าสู่กันฟังแบบสนุกๆ เหมือนการเล่าให้เพื่อนฟัง โดยคงบุคลิก “ต่วยตูน” ดั้งเดิมเอาไว้คือสาระและบันเทิง

ท่ามกลางอุณหภูมิติดลบในเมืองพังซูทาวนี่ย์  รัฐเพนซิลเวเนีย  แม้อากาศหนาวเหน็บ แต่ผู้คนนับพันไม่ย่อท้อ ต่างถือแก้วกาแฟออกมารวมตัวกันที่ลานกลางเมืองเช้าวันที่ 2 กุมภาพันธ์

ผู้สื่อข่าวท้องถิ่นและส่วนกลางตระเตรียมเครื่องมือของตน รอวินาทีสำคัญเผยตัวอีกไม่กี่อึดใจข้างหน้า ใครบางคนตะโกนฝ่าหิมะยามเช้า ทุกคนในที่นั้นส่งเสียงเชียร์กระหึ่ม ทั้งโลกกำลังจับตามอง ฟิลด์…ตัวกราวด์ฮอกน้อยนักพยากรณ์อากาศ ขวัญใจอเมริกาชน โดยไม่แบ่งสีผิวหรือการเมืองใดๆ ทั้งสิ้น  เพราะทุกคนที่มายืนทนหนาวเช้านี้ ต้องการเห็นสุดที่รักของตนอย่างใกล้ชิดนั่นเอง

นาทีที่ฟิลด์โผล่หน้าออกมาจากโพรงไม้ ฝูงชนโห่ร้องกึกก้อง ปรบมือให้กำลังใจล้นหลาม ท่ามกลางประกายแฟลชวูบวาบของกองทัพนักข่าว  ฟิลด์นั้นยังงัวเงียอย่างเห็นได้ชัด แต่ด้วยความเป็นขวัญใจมหาชนมายาวนาน  จึงนอนนิ่งในอ้อมกอดนายกเทศมนตรี  ท่ามกลางเสียงเชียร์และเสียงรัวชัตเตอร์ถี่ยิบ

Groundhog Day จัดขึ้นในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ของทุกปี ทั้งในแคนาดาและรัฐทางเหนือของอเมริกา ตามความเชื่อเก่าแก่ที่เล่าสืบต่อมาว่า ถ้ากราวด์ฮอกโผล่ออกมาจากโพรงวันนี้ แล้วทิ้งโพรงไปหากินทันที หมายถึง ฤดูหนาวใกล้สิ้นสุดลงและฤดูใบไม้ผลิจะมาถึงในไม่ช้า

แต่ถ้ากราวด์ฮอกโผล่ออกมาจากโพรงแล้วเห็นเงาของตัวเอง แสดงว่าฤดูหนาวจะยาวนานต่อไปอีก 6 อาทิตย์ ถึงจะเข้าสู่ใบไม้ผลิ คือไม่ว่ากราวด์ฮอกจะเห็นหรือไม่เห็นอะไร ถือเป็นเรื่องเล่นสนุกของผู้คนในเมืองหนาวอันแสนยาวนานนั่นเอง

การฉลอง Groundhog Day เริ่มครั้งแรกในอเมริกาที่รัฐเพนซิลเวเนีย มีจุดเริ่มต้นมาจากตำนานเก่าแก่ของเยอรมันในศตวรรษที่ 18 โดยมีนิทานพื้นบ้านเล่าต่อกันมาเรื่องตัวแบดเจอร์ที่สามารถพยากรณ์อากาศได้ แต่เล่าอีท่าไหนไม่รู้ พอตกทอดมาถึงอเมริกา สัตว์ที่สามารถพยากรณ์อากาศกลับกลายเป็นกราวด์ฮอกไปซะอย่างงั้น ไม่ยักใช่แบดเจอร์แต่อย่างใด

เทศกาลนี้มีความคล้ายคลึงกับอีกหลายเทศกาลที่มีการพยากรณ์อากาศในเดือนกุมภาพันธ์ เช่น เทศกาลของชาวคาทอลิกที่เรียกว่า Candlemas หรือ เทศกาลของชาว Celtic ที่เรียกว่า Imbolc ซึ่งฉลองกันในวันแรกของเดือนกุมภาพันธ์

เมื่อชาวยุโรปโดยเฉพาะชาวเยอรมันและไอร์แลนด์อพยพสู่โลกใหม่ ก็นำประเพณีเก่าแก่มาด้วย เริ่มต้นฉลองเป็นครั้งแรกในรัฐเพนซิลเวเนีย ซึ่งไม่น่าแปลกใจแต่อย่างใด เพราะรัฐนี้ถือเป็นชุมชนชาวเยอรมันอพยพที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกาเมื่อครั้งอดีตกาล

การฉลองในโลกใหม่เริ่มต้นด้วยการเฝ้ามองกราวด์ฮอกในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ว่าจะโผล่ออกมาจากโพรงและพยากรณ์อากาศปีนั้นอย่างไร

นายกเทศมนตรีของเมืองแต่งตัวแบบโบราณ รวมทั้งกล่าวสุนทรพจน์ด้วยภาษาโบราณ หลังจากนั้น ผู้คนฉลองและดื่มกินที่ร้านอาหารหรือบาร์ บางแห่งบังคับให้คุยกันด้วยภาษาเยอรมันโบราณ ห้ามพูดภาษาอังกฤษ หากใครหลุดภาษาอังกฤษออกมา จะถูกปรับคำละ 25 เซนต์ แต่จะโดนปรับมากน้อยแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับจำนวนคำที่หลุดปากออกมา

อย่าทำเป็นขำไป การใช้สัตว์เสี่ยงทายฤดูกาลและความสมบูรณ์ของพืชพรรณธัญญาหารนั้นเป็นเรื่องมีมานานแล้ว คู่กับมวลมมนุษย์ทุกยุคสมัยตั้งแต่ยุคโบราณ อย่างบ้านเรามีพระโคเสี่ยงทายที่จัดงานกันเป็นพิธีใหญ่โตทุกวันพืชมงคลนั่นไง

เรื่องราวพื้นบ้านน่ารักแบบนี้แหละ บ่งบอกว่าสมัยก่อนเราใกล้ชิดกับธรรมชาติและพยายามหาทางอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างผสานผสมกลมกลืน โดยเชื่อว่าทุกสรรพชีวิตในโลกใบนี้ ล้วนเกี่ยวพันเป็นพี่น้องกันทั้งสิ้น

เทศกาลฉลอง Groundhog Day   ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันทั่วโลกอยู่ที่พังซูทาวนี่ย์  เมืองเล็กๆ ในรัฐเพนซิลเวเนีย เมืองนี้ฉลอง Groundhog Day มาตั้งแต่ปี 1886 หลักฐานเก่าแก่ที่สุดเกี่ยวกับการฉลองกราวด์ฮอกเดย์ในอเมริกาเป็นเอกสารบันทึกแห่งรัฐเพนซิลเวเนียโดย James Morris ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ปี 1841

หลายคนคงเคยดูภาพยนตร์เรื่อง Groundhog Day ซึ่งสร้างในปี 1993 นำแสดงโดย Bill Murray คงจำได้ว่า ฉากในภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นฉากในเมืองพังซูทาวนี่ย์ ในวันฉลอง Groundhog Day  ฉันดูเรื่องนี้หลายรอบ เพราะชอบเพลงประกอบ I got you, babe ของ Sonny & Cher คู่ Duo จากยุคฮิปปี้เฟื่องฟู  ตอนนั้นนึกสงสัยว่าวันแบบนี้มีอยู่จริง หรือเป็นฉากที่ฮอลลีวู้ดจัดขึ้นมาเพื่อถ่ายหนัง จนมาได้คำตอบก็ตอนย้ายสำมะโนครัวมาอยู่ในเมืองหิมะนี่แหละ

แม้ว่าหลายรัฐในอเมริกาและแคนาดาจะฉลองเทศกาลนี้  แต่กราวด์ฮอกนักพยากรณ์อากาศที่โด่งดังที่สุดในโลกมีชื่อว่าฟิลด์ หรือรู้จักกันในนาม Phill of Punxsutawney ในรัฐเพนซิลเวเนีย นอกจากนี้มีกราวด์ฮอกชื่อ Wiarton Wilie ใน Wiarton ออนตาริโอ แคนาดา โดยเฉพาะที่ออนตาริโอมีรูปปั้นขนาดใหญ่ของกราวด์ฮอกเป็นสัญลักษณ์ของเมืองเลยทีเดียว

ส่วนฟิลด์เป็นกราวด์ฮอกสัญชาติอเมริกันที่โด่งดังกลายเป็นขวัญใจคนอเมริกันมายาวนาน โดยเฉพาะเมื่อภาพยนตร์เรื่อง Groundhog Day ออกฉายเมื่อปี 1993 ชื่อเสียงของฟิลด์ดังทะลุฟ้ามาแรงยิ่งกว่าดาราฮอลลีวู้ดเสียอีก

ความที่ทุกคนเอ็นดูฟิลด์กันถ้วนหน้า  พอทุกวันที่ 2 กุมภาพันธ์ของทุกปี ผู้คนจากทั่วอเมริกาจะแห่ไปดูฟิลด์พยากรณ์อากาศที่เมืองพังซูทาวนี่ย์ โดยนายกเทศมนตรีและคนสำคัญๆ ในเมืองแต่งตัวแบบโบราณ ใส่เสื้อสูทแบบหางนกกางเขนและใส่หมวกทรงสูงไปปลุกฟิลด์ออกมาจากบ้านโพรงไม้ท่ามกลางสายตาแฟนๆ แล้วอุ้มฟิลด์ออกมาให้คนถ่ายรูป เพื่อถ่ายทอดสดทั่วประเทศ

ดูๆ ไปก็น่าสงสารฟิลด์ โดนควักตัวออกมาจากโพรงแต่ไก่โห่ หนาวก็หนาว บางปีเห็นฟิลด์หนาวจนขี้มูกยืด หน้าตาง่วงงุน พอแถลงเสร็จ นายกเทศมนตรีก็ชูฟิลด์ขึ้นไปกลางอากาศ

ขณะที่ฝูงชนโห่ร้องเชียร์กราวด์ฮอกตัวโปรดกันเสียงขรมถมเถ ภาพนายกเทศมนตรีเมืองที่ชูฟิลด์ขึ้นไปสุดแขนท่ามกลางเสียงอื้ออึงของฝูงชน  เป็นภาพที่อเมริกันชนวาดหวังว่าจะได้เห็นในวันนี้ น่าเวทนาฟิลด์ผู้กำลังเป็นหวัดขี้มูกเยิ้ม หน้าตาเบื่อโลก เพราะถูกเหวี่ยงขึ้นไปในอากาศครั้งแล้วครั้งเล่า

หลังจากนายกเทศมนตรีเมืองพังซูทาวนี่ย์ ลากฟิลด์ออกมาจากโพรง จ้องหน้าอยู่พักหนึ่งแล้วถามว่า “ฟิลด์เอ๊ย..คิดยังไงกับอากาศปีนี้” ยังไม่ทันที่ฟิลด์จะตอบอะไร นายกเทศมนตรีผู้สามารถอ่านใจกราวด์ฮอกได้ก็ประกาศลั่น สรุปได้ว่า อากาศจะยังหนาวต่อไปอีก 6 อาทิตย์ เพราะฟิลด์เห็นเงาตัวเองในวันนี้ เพราะฉะนั้น จงทนหนาวกันต่อไป อเมริกันเอ๋ย